Trong nhiều năm qua, cuộc bùng nổ xe máy là cơ hội tốt cho những công ty chẳng hạn như Chongqing Dongli Manufacturing, nhưng vào những năm cuối năm 1900, cuộc bùng nổ về xe máy này được thay vào là cuộc bùng nổ về xe hơi. Do đó, công ty đã có 4 nhà máy ở miền Nam Trung Quốc, đã quyết định đầu tư vào thị trường phía bên kia biên giới phía Nam Trung Quốc tức là Việt Nam. Với mức đầu tư 10,3 tr USD để xây dựng nhà máy đầu tiên ở bên ngoài Trung Quốc, nhà máy Chongqing Dongli gần Hà Nội trở thành một trong những nhà cung cấp các bộ phận lắp ráp xe máy hàng đầu. Ông Yang Dewei, 42 tuổi, giám đốc nhà máy United Motor VietNam Co. cho biết “ Làm kinh doanh ở đây cũng khá giống với Trung Quốc, ngoại trừ là việc khác biệt vế ngôn ngữ”

Công ty của ông Yang là một trong những công ty Trung Quốc đầu tư khá sớm ở tại Việt Nam,  hàng trăm công ty khác đang tiếp tục theo sau. Đầu tư của Trung Quốc vào Việt Nam đã tăng từ 66 tr USD năm 2005, và lên đến 312 tr USD vào năm ngoái. Trong năm ngoái, các công ty Trung Quốc đầu tư 57 dự án vào Việt Nam, tăng hơn các năm trước 40. Theo ông Jonathon Pincus, nhà kinh tế hàng đầu của dự án phát triển Liên Hiệp Quốc cho biết “Đầu tư của Trung Quốc đang tăng rất nhanh”. Theo Bộ Kế Hoạch và Đầu Tư Việt Nam, có ít nhất 250 dự án đầu tư của Trung Quốc được đưa vào Việt Nam.

Trung Quốc vẫn là nhà đầu tư nhỏ ở tại Việt Nam, xếp hàng thứ 13, đứng sau các quốc gia như Hàn Quốc, Singapore, Đài Loan, Nhật Bản.

Pincus nói rằng thú vị như thế nào ở những nơi Trung Quốc đầu tư vào. Trung Quốc ngày nay vẫn được xem  như là “ nhà máy của thế giới” , nhưng các công ty của Trung Quốc lại xây dựng nhà máy ở tại Việt Nam để xâm nhập vào thị trường Việt Nam, nơi có mức giá nhân công rẻ hơn Trung Quốc 30%. Trung Quốc đang dần chuyển giao những mặt hàng sản xuất của họ sang Việt Nam để gia công. Cũng có nhưng nhà máy của Trung Quốc ở tại Việt Nam, hầu hết là những xí nghiệp dệt may xuất khẩu sản phẩm ra thị trường Châu Âu. Với những doanh nghiệp Trung Quốc, dự báo kinh tế Việt Nam sẻ có thuận lợi tương tự như Trung Quốc-một quốc gia cộng sản anh em với những cải cách kinh tế và tấng lớp trung lưu tiêu thụ những sản phẩm bùnh dân cũng nhu các sản phẩm cao cấp.

Trong khi tầng lớp trung lưu ở Trung Quốc bắt đầu chuyển sang sử dụng xe hơi, thì tại Việt Nam, xe gắn máy vẫn còn chiếm lĩnh thị trường, vì vậy đó là mặt tích cực cho những nhà máy sản xúât phụ tùng xe gắn máy như Chongqing Dongli. Năm 1992, ở Việt Nam chỉ có 500,000 đăng ký xe máy. 15 năm sau, nhờ vào những cải cách kinh tế , con số này tăng lên 20 triệu và tăng hơn 1 triệu xe mỗi năm. Yang nói “ Kinh tế Việt Nam phát triển khá giống với Trung Quốc 10 năm trước đây”. Năm 2005, khoảng 35% đầu tư của Trung Quốc vào Việt Nam là sản xuất, mặc dầu suốt những năm trước, lãnh vực sản xúât này chỉ chiếm khoảng 83% đầu tư của Trung Quốc.

Cân bằng đầu tư-- những ngành then chốt khác của Trung Quốc đang dịch chuyển sang Việt Nam - phản ánh những ưu tiên của họ với những nơi khác nhau trên thế giới: họ ưu tiên vào những nơi có nhiều khoáng sản tự nhiên.Đầu tư vào các dự án như khai thác than, mỏ khoáng chất chiếm 44% đầu tư của Trung Quốc vào Việt Nam năm 2005, tăng 3% so với năm ngoái.Đối với các nhà sản xuất Trung Quốc thì Việt Nam là thị trường có nguồn lao động với phí nhân công thấp, môi trường địa lý và văn hoá khá giống với Trung Quốc. Nên Việt Nam là nơi thu hút các nhà máy. Yang cho biết, “Không hoàn toàn là giống, chẳng hạn như, ở tỉnh của tôi (Sichuan) , mọi người ăn thức ăn cay và tôi rất khó khăn để tìm loại thức ăn phù hợp với khẩu vị của mình”, “Nhưng tôi đến đây để làm việc nên điều này tạm chấp nhận được “

Có phải Việt Nam là nơi kế tiếp để offshoring?

Việt Nam gắng để phát triển hơn, tăng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, học hỏi bài học từ Trung Quốc. Việt Nam, với sự giúp đỡ của các tập đoàn phương Tây, đang dần dần phát triển nền kinh tế, tăng trưởng và phát triển ngành sản xuất và dịch vụ.

Hơn một thập niên vừa qua, Việt Nam đã xây dựng nền kinh tế khá vững chắc dựa vào giá nhân công rẻ với những mặt hàng nhu yếu phẩm như: quần áo, giày, xe đạp. Ước tính cho rằng những mức lương gia công của Việt Nam chỉ bằng 1/3 so với vùng phía Đông Trung Quốc, đất đai ở Việt Nam cũng rẻ hơn. Các công ty chạy theo giá nhân công đang ngày ngày càng chuyển hướng sản xuất sang Việt Nam.

Nhưng ngày nay Việt Nam đang tập trung chú ý vào ngành cung ứng, theo sau kiểu mẫu làm ăn thành công của Trung Quốc và đầu tư nước ngoài trong khi đó chính phủ nước ta vẫn duy trì quản lý chính trị và các chính sách xã hội.

Nỗ lực của chúng ta được đáp lại. Năm ngoái, Intel thông báo kế hoạch xây dựng nhà máy sản xuất chất bán dẫn gần thành phố Hồ Chí Minh, điều này giúp cho các công ty khác có cái nhìn thân thiện hơn và có nhiều cơ hội đầu tư hơn vào Việt Nam.

Việt Nam cũng đang có nguồn lao động phát triển trong ngành phát triển phần mềm cho các quốc gia phương Tây, giá nhân công trong ngành này của Việt Nam rẻ hơn nhiều so với Ấn Độ. Bài báo A Wall Street Journal gần đây đã công bố Việt Nam đang cải tiến hệ thống giáo dục, rất đông sinh viên theo học những ngành như tin học, kỹ sư, và những ngành khoa học (như hoá, lý …) tất cả sẽ làm việc trong ngành sản xuất và công nghệ. Ngân hàng phát triển Châu Á báo cáo rằng đầu tư trực tiếp vào Việt Nam tăng gần gấp đôi trong năm 2006 so với năm 2005 tăng hơn 4 tỉ USD.

Xin mời các bạn đón đọc phần tiếp theo "Thay thế Trung Quốc ở khu vực Châu Á"

==============
Bài viết cung cấp trực tiếp bởi Hiệp hội Chuỗi Cung ứng Việt Nam - Một thành viên của Hiệp hội Chuỗi cung ứng Toàn cầu

Vietnam Supply Chain Council
Bitexco Building, 10/F, 19-25 Nguyen Hue, District 1, Ho Chi Minh City, Vietnam
T: +84(8) 9151583
F: +84(8) 9147817
www.supplychain.vn